Ένα παράδοξο της εποχής είναι οτι παρά την ύπαρξη των υψηλότερων τεχνικων δυνατοτήτων που εχει γνωρισει η ανθρωπότητα από πολλές απόψεις ζούμε χειρότερα: υπάρχει αφθονία προιόντων διατροφής αλλά συνολικά η ποιότητα διατροφης είναι πολυ κατωτερη.Υπάρχουν ολες αυτές οι ηλεκτρονικές συσκευές που υποτιθεται οτι θα εξοικονομούσαν χρόνο για τον συγχρονο ανθρωπο,αλλά η διαρκής διαθεσιμότητα που αυτές σημαίνουν εχει εξαφανίσει τον ελεύθερο χρόνο,Και παρά την παντού παρούσα μουσική,η ποιότητά της είναι ολο και χειρότερη.
Και δε μιλώ μόνο για το ειδος,το περιεχόμενο της (προωθούμενης) μουσικής αλλά και για τον ήχο της.
Οι παλιότεροι θα θυμούνται τις θρυλικές εποχές της κασέττας.Τότε που για νάκουσεις το αγαπημένο σου τραγούδι υπήρχαν 3 λύσεις:είτε ειχες χρήματα κι αγόραζες το δίσκο,είτε ξενυχτούσες με το δάχτυλο κολλημένο στο rec του κασετοφώνου για εγγραφή απ το ραδιόφωνο(συνήθως απο ενοχλητικα ομιλητικούς "πειρατές") είτε αν ησουν τυχερός ειχες καποιο φίλο που μπορουσε να στο γραψει σε μια κασέτα με επιλογές.Ομως οι κασέτες ειχαν μολις αποδεκτό ήχο και συχνά πυκνά τα κασετόφωνα τις "μασουλούσαν",αλλά και τα βινύλια(ειδικά τα όψιμης ελληνικής κοπής) μετά απο μερικές ακροάσεις είχαν την ενοχλητική συνήθεια να μεταλλάσσουν τα "σσσ" σε "θθθ" λόγω φθοράς των αυλακιών του δισκου.
Η συλλογή των δίσκων υποτάχθηκε στην ελευση του cd που υποσχόταν "τέλειο ήχο για πάντα"(διαφήμιση της εφευρέτριας philips).Μόνο που τα πρώιμα cd δεν ακούγονταν:ήχος ξερός,"ξυλινος",χωρίς τις αρμονικές που χαριζαν τον "αέρα" και την "υγρασία" που πηγαζε απ τα βινύλια.
Τα πράγματα βελτιώθηκαν σταδιακά καθώς και οι κατασκευαστές των cd players εξέλιξαν τεχνικες που εκαναν τα μηχανήματα πιο"αναλογικά" και η μεταφορά των ηχογραφήσεων βελτιώθηκε.Εξειδικευμένες εταιρείες μάλιστα(πχ.JVC XRCD,Telarc,Mobile Fidelity) επινόησαν πολύπλοκες μεθόδους transfer απο τις αρχικές ταινίες αποδίδοντας γνωστά αλμπουμ σε εκπληκτική ποιότητα ηχογράφησης.
Μέχρι...που τα πράγματα αρχισαν πάλι να παίρνουν την κάτω βόλτα,τόσο με την ολοένα κι αυξανόμενη κατανάλωση της μουσικής σε μορφή mp3,οσο και με την προηγηθείσα χρονικά γενίκευση της εφαρμογής συμπίεσης του δυναμικού εύρους(dynamic range compression) .
Αυτό το τελευταίο σημαίνει την ελάττωση της διαφοράς ανάμεσα στο δυνατότερο και το ασθενέστερο ηχητικο σήμα μιας ηχογράφησης.Αυτό επιτρέπει στους τεχνικούς να 'ανεβάσουν" τα χαμηλοτερα περάσματα συμπιέζοντας τις περιστασιακές κορυφωσεις(peaks).
Οταν χρησιμοποιείται με φειδώ η τεχνική δίνει καλά αποτελέσματα κάνοντας συγχρόνως την ηχογράφηση ν'ακούγεται δυνατότερα.Στους υπευθύνους των δισκογραφικών όμως εχει κυριαρχήσει η νοοτροπία louder is better,ωστε τα δισκάκια που πουλάνε "ν'αρπάζουν" τα αυτιά του κοινού.Παλιά η ακρόαση μουσικής απαιτούσε μια συμμετοχη:σταματούσες αυτό που εκανες για ν'ακούσεις μουσικη.Τωρα ακούμε μουσική κανοντας χιλια δυο αλλα πράγματα κι αρα οι χαμηλότονες ηχογραφήσεις εχουν μικρότερες πιθανότητες ν'αποσπάσουν την πολυδιασπασμένη προσοχή μας.Οι συμπιεσμένες δυνατές ηχογραφησεις λοιπόν τραβούν προσωρινά την προσοχή,αλλά αποστερούν την μουσική απο το δυναμικό της εύρος,τις αρμονικές και μικροδυναμικές της και τελικα απ την επιδρασή της στο συναίσθημα.
Γρηγορα προκαλούν εξοικείωση και κόπωση του ωτός,αναγκαζοντας τον ακροατή ν'αλλάξει σταθμό ή να κλείσει την μουσική.Είναι το οπτικό ανάλογο του να γράφει κανείς με ΚΕΦΑΛΑΙΑ ΓΡΑΜΜΑΤΑ:
WHY IS THE LOUDER IS BETTER APPROACH THE WRONG APPROACH?BECAUSE WHEN ALL OF THE SIGNAL IS AT THE MAXIMUM LEVEL, THEN THERE IS NO WAY FOR THE SIGNAL TO HAVE ANY PUNCH. THE WHOLE THING COMES SCREAMING AT YOU LIKE A MESSAGE IN ALL CAPITAL LETTERS.
AS WE ALL KNOW, WHEN YOU TYPE IN ALL CAPITAL LETTERS THERE ARE NO CUES TO HELP THE BRAIN MAKE SENSE OF THE SIGNAL, AND THE MIND TIRES QUICKLY OF TRYING TO PROCESS WHAT IS, BASICALLY, WHITE NOISE.
Το πρόβλημα ξεκινησε με δισκους σαν το What's the morning Glory (των oasis,1995)από τους κλασικούς δίσκους στους οποίους ειχε χρησιμοποιηθεί(μαλλον πετυχημένα) αυτη η τεχνικη και έφτασε στο απόγειο με τα χαιδεμένα παιδιά των κριτικων πριν 1-2 χρόνια Arctic Monkeys,των οποίων τον ήχο δεν μπορω στην κυριολεξία ν'ακούσω.
Αναδεικνύεται δε περίτρανα οταν συγκρίνει κανείς παλιές ηχογραφησεις με τις καινούριες επανεκδόσεις τους όπου εχει χρησιμοποιηθει εκτεταμένο dynamic range compression.
Χαρακτηριστικα συγκρίνετε τις κυματομορφές απο 2 εκδόσεις του ιδιου τραγουδιού των U2.
U2
"With or Without You" (Original)
U2
"With or Without You" (Remastered)
Ακομα πιο διαφωτιστικό είναι το παρακάτω βιντεο...
Εάν κανείς αναλογιστεί ποιές ηταν οι ποιοτικές ηχογραφήσεις που ξεχώρισαν τα τελευταία χρόνια θα θυμηθεί το θρυλικό πλέον Buena Vista Social Club των 70χρονων Κουβανών που ηχογράφησε ο Ry Cooder και πιθανώς το 1ο cd της Norah Jones: αμφότερα ηχογραφημένα με τους πιο κλασικους τρόπους που μπορεί κανείς να φανταστεί σήμερα.
Αντιστοιχα το mp3 είναι οπως ξερουμε ενας απωλεστικός αλγόριθμος μετατροπης του ηχητικού σήματος που συμπιέζει την ηχητικη πληροφορία στο 10% της αρχικής περίπου κοβοντας αυτά που το ανθρώπινο αυτί εχει μικροτερες πιθανότητες ν'ακουσει,περιλαμβανομένων και των ακραίων υψηλών και χαμηλών συχνοτήτων.
Παρ'οτι οπωσδήποτε έχει αποτελέσει επανάσταση στον τρόπο με τον οποίον διανέμεται,ανταλλάσσεται και αποθηκευεται η μουσική,για ενα ποιοτικό μουσικό κομματι είναι το οπτικό ανάλογο του να παει κανείς στο Λούβρο και αντί να δει την αυθεντική Mona Lisa να δει στη θεση της μια φωτογραφία ανάλυσης 8-10 MP!Οπως και να το κάνουμε δεν είναι το ίδιο!Η μουσική ακούγεται συχνά ρηχή και στεγνή,στερώντας μας την αισθητική απόλαυση που μπορεί κανείς να προσφέρει.
Ο συνδυασμός και των δύο κακών αποτελειώνει τον ήχο:mp3 από δισκο ηχογραφημένο με εκτεταμένο dynamic range compression είναι σαν μια κούρσα "στα κόκκινα" με πειραγμένο zastava!Ακούγεται μια ακαθόριστη ηλεκτρική φασαρία απ την οποία δεν μπορεις να διακρίνεις επιμέρους όργανα ή στίχους.Μετά από λίγο το ανθρώπινο αυτί κουράζεται και επιζητά να σταματήσει η κακοφωνία.
Δεν θα ξεχάσω την ακρόαση σε μιά εκθεση hi-end ενός κομματιού των yello (the race) απο βινύλιο 180 γραμμ. σε ένα σουπερ πικάπ της CLEARAUDIO :Απίστευτος ήχος,εκπληκτικά δυναμικά και τεράστιες διαφορές ηχητικής σταθμης.Το ελβετικό δίδυμο, γνωστό για την τελειομανία του και την πρωτοπορία του σε θέματα ηχογράφησης και ηχητικών εφφέ έιχε φτιάξει μιά ηχητική πανδαισία που όμοιά της δεν είχα ξανακούσει!Οταν αγόρασα ολο προσμονή τον ιδιο δισκο σε cd,(και μην εχοντας βέβαια αντιστοιχα ενισχυτικά),το κομμάτι δεν είχε καμία σχέση:flat και με μειωμένες διαφορές δυναμικων δεν σου τραβούσε πια το ενδιαφέρον,μπορουσες να το προσπεράσεις σχεδόν αδιάφορα...
Βέβαια τα πράγματα αλλάζουν και εκεί που παλιά ψαχναμε ποιός ενισχυτής είναι πιο γλυκόηχος, τωρα κοιτάμε ποιος φέρει τα περισσότερα λογότυπα ηχητικών φορμά και ποιός συνδέεται με το σύγχρονο φετίχ,i-pod.H εξέλιξη κρύβει μεσα της το σπέρμα της οπισθοχώρησης...Είναι το αντάλλαγμα,φαίνεται, για την διαθεσιμότητα πολύ μεγαλύτερου όγκου μουσικής στα αρχεία μας,με πολύ μικρότερο κόστος.όπως συμβαίνει και με τη διατροφή κερδίσαμε σε ποσότητα χάνοντας σε ποιότητα.Times are achangin' όπως έλεγε κι ο μεγάλος Bob Dylan ή "όλα τα ίδια μενουν"(υπο την έννοια οτι η ποιότητα του ήχου επανέρχεται σε επίπεδα κασσέτας)?
